Auteursvereniging wil label voor boeken die een mens schreef

Bol.com bood begin september 2026 volgens VRT NWS 2.804 AI-boeken aan via Waries B.V. en 1.048 via Andries B.V. De AI-boeken van Andries B.V. worden intussen uitgegeven door de nieuwe vennootschap Waries B.V. De Vlaamse Auteursvereniging (VAV) vraagt daarom een label voor boeken die door mensen zijn geschreven.

Hoeveel AI-boeken er in totaal zijn, weet niemand. Cijfers over het aandeel AI-boeken zijn er volgens VRT NWS niet, ook niet bij de Koninklijke Bibliotheek. Er zijn bovendien veel tussenvormen, waarbij een auteur deels door AI is geholpen.

Wat is er aan de hand?

Waries B.V. verkoopt zijn boeken via het Centraal Boekhuis en levert ze print-on-demand: ze worden pas gedrukt na een bestelling. In het exemplaar dat VRT NWS kocht, stond onder de barcode dat AI is ingezet voor inhoud en omslag. Niet alle AI-uitgevers doen dat.

Het Centraal Boekhuis geeft nog geen AI-label door aan verkopers en zegt daarover met de sector in overleg te zijn. Daardoor weten ook boekhandelaars het vaak niet. Thomas Barbier van de Brugse boekhandel De Reyghere zag het bedrijf op één dag 200 fictietitels aanmelden en verwacht de week erna in totaal meer dan 500 titels. Hij zegt: “Ik weet vaak zelf niet eens of het om AI gaat.”

Ook bij Standaard Boekhandel komen titels via het Centraal Boekhuis of Boekenbank binnen, zonder label dat AI aangeeft. De keten sluit AI-boeken niet principieel uit en bekijkt met andere partijen mogelijke labels. Uitgeverij Lannoo brengt geen AI-gegenereerde boeken uit, en de Brusselse boekhandel PassaPorta legt volledig AI-gemaakte boeken niet in de rekken.

Uitgever Karl Drabbe van Ertsberg krijgt sinds april ongeveer 3 tot 4 manuscripten per dag aangeboden, tegenover 3 tot 4 per week daarvoor. Bij Meta4Books, dat in Vlaanderen en Brussel ISBN-nummers toekent, polste een start-up naar de aankoop van honderdduizenden tot meer dan een miljoen nummers. Daar is niet op ingegaan, zegt Olivier Fuchs.

Wat betekent dit voor Vlaanderen en België?

VAV-voorzitter Matthijs de Ridder zegt dat iedereen zelf mag kiezen of hij AI leest. De vereniging vraagt alleen dat lezers weten dat ze een AI-boek lezen. Zo’n label voor boeken die volledig door een mens zijn gemaakt, moet nog nader worden uitgewerkt.

De transparantieregels van de AI Act gelden sinds 2 augustus 2026. De plicht uit artikel 50 van de AI Act rust op de gebruiker van het AI-systeem die de tekst publiceert. Ze geldt voor tekst die is gepubliceerd om het publiek te informeren over zaken van algemeen belang. Ze vervalt als de tekst menselijk is nagekeken of redactioneel is gecontroleerd en iemand de redactionele verantwoordelijkheid draagt.

Data- en AI-expert Christoph Balduck zegt dat een AI-boek met zo’n informatiedoel in principe een label moet krijgen. Bij een volledig fictief boek hoeft dat in principe niet. De VAV noemt de AI Act een eerste kader dat nog niet alle situaties dekt waarin lezers, boekhandels en bibliotheken ruimere transparantie willen.

Voor een Vlaamse lezer die online een boek koopt, hangt het dus af van wat de uitgever zelf meldt en of de webshop dat doorgeeft. Bol.com toont een AI-label wanneer het weet dat een boek met AI is gemaakt.