Europees burgerinitiatief wil een eigen .IA-domein voor soevereine AI

De Europese Commissie registreerde op 6 oktober 2026 het Europese burgerinitiatief “Creation of a European Digital Space (.IA) for Sovereign AI Governance”. Het initiatief vraagt de Commissie om op Europees niveau met ISO en ICANN te onderhandelen om het domein .IA veilig te stellen, en om een kader voor vertrouwenwekkende digitale ruimtes voor te stellen.

Wat vragen de organisatoren?

Volgens het persbericht van de Commissie heeft het initiatief drie doelen:

• een Europees kader voorstellen voor ‘High-Trust Digital Spaces’ en testomgevingen (sandboxes) voor ethische AI in de EU;
• met ISO en ICANN/IANA onderhandelen over de reservering, bescherming en toewijzing van de naamruimte .IA als bezit van Europese digitale soevereiniteit;
• ervoor zorgen dat registratie en gebruik van het .IA-domein gekoppeld zijn aan de Europese digitale identiteit (eIDAS 2.0), transparante algoritmische audits (AI Act) en de bescherming van persoonsgegevens (GDPR).

Registratie betekent niet dat de Commissie het voorstel steunt. Ze zegt zelf dat ze het initiatief juridisch ontvankelijk acht en dat ze de inhoud van de voorstellen in dit stadium niet heeft beoordeeld. De registratie heeft ook geen invloed op haar uiteindelijke beslissing.

Hoe ver is het nog van een besluit?

De organisatoren hebben na de registratie zes maanden om de handtekeningenronde te openen, die dan twaalf maanden loopt. Ontvangt het initiatief minstens een miljoen geldige steunbetuigingen van EU-burgers, met een minimum aantal in minstens zeven lidstaten, dan moet de Commissie reageren en beslissen welke actie ze onderneemt, met een motivering. Haalt het initiatief die drempel niet, dan neemt de Commissie er geen besluit over, aldus het persbericht. Sinds de start van het instrument registreerde de Commissie 136 initiatieven.

Wat betekent dit voor Vlaanderen en België?

Voorlopig is er niets om op te reageren: het initiatief is geregistreerd, de handtekeningenronde is nog niet geopend en de Commissie heeft er nog geen standpunt over. Het is dus geen beleid, en het verandert niets aan de regels die vandaag gelden voor wie AI aanbiedt of gebruikt.

Het is wel een signaal dat het begrip digitale soevereiniteit ook buiten de instellingen leeft, en dat de organisatoren de AI Act, eIDAS 2.0 en de GDPR als bouwstenen willen gebruiken. Wie in een Vlaamse organisatie met die drie kaders werkt, kan het dossier in de gaten houden: pas als de handtekeningenronde opent en de drempel van een miljoen handtekeningen uit minstens zeven lidstaten gehaald wordt, hoeft de Commissie te antwoorden. Of er uit België voldoende steun komt, weten we nu niet; dat hangt af van de campagne die de organisatoren nog moeten starten.