AI-ondersteund artikel — automatisch opgesteld en gecontroleerd op feiten. Transparantiemelding conform artikel 50 van de EU AI Act.
AI-labs geven amper inzicht in noodplan voor doorgeslagen model
Een assessment van Guidelight AI Standards toont dat vijf grote AI-labs zwak scoren op een concreet noodplan om een AI-model dat de controle ontglipt in te dammen. In de EU is zulke rapportage voor systeemrisicomodellen sinds augustus net verplicht.
Geen van vijf grote AI-labs scoort hoger dan 3 op 5 voor een concreet noodplan om een AI-model dat de controle ontglipt in te dammen. Dat blijkt uit een assessment van het Amerikaanse Guidelight AI Standards, gepubliceerd op 18 augustus 2026, dat OpenAI, Anthropic, Google, Meta en xAI doorlichtte op zes praktijken rond AI-controle. Op de praktijk “containment plan” scoorde OpenAI met 3 op 5 het hoogst, gevolgd door Google (2) en xAI (1); Anthropic en Meta kregen daar allebei een 0.
Zo’n containment plan is volgens TechCrunch, dat het rapport inzag, een vooraf vastgelegd draaiboek: welke rechten een model verliest, voor wie het eventueel nog mag blijven werken en onder welke voorwaarden, en wanneer het volledig offline moet. Volledig publiek maakt geen van de vijf labs zo’n draaiboek: volgens Guidelight is het beste publieke bewijs dat de bedrijven weinig containmentprotocollen klaar hebben liggen voor een noodgeval. Chief scientist Steven Adler, zelf voormalig OpenAI-veiligheidsonderzoeker, zegt tegen TechCrunch verrast te zijn “door hoe weinig de AI-bedrijven hebben gezegd” over hun aanpak bij een ernstig incident. Op het volledige rapport — dat ook logging, monitoring-effectiviteit, gated actions, circuit breaking en externe controle meet — eindigen Anthropic en OpenAI wel samen bovenaan met een C+ (2,50 op 5), tegenover Google (D+, 1,50), xAI (D-, 0,83) en Meta (F, 0,67).
De timing is niet toevallig: in de Verenigde Staten geldt sinds dit jaar Californië’s SB 53, dat labs verplicht hun veiligheidskaders te publiceren, en treedt in januari 2027 de New York RAISE Act in werking met gelijkaardige eisen. Een federaal wetsvoorstel, de AI Kill Switch Act, wil noodstopmechanismen wettelijk verankeren. Connor Leahy van de organisatie ControlAI noemt zo’n kill switch tegenover TechCrunch “het minimum voor hedendaagse modellen.”
Wat betekent dit voor Vlaanderen en België?
Voor Belgische bedrijven die op deze modellen bouwen, ligt de lat in de EU intussen al hoger dan wat dit rapport bij de labs zelf blootlegt. Al sinds 2 augustus 2025 verplicht artikel 55 van de AI Act aanbieders van algemene AI-modellen met systeemrisico — een categorie die doorgaans de grootste, krachtigste modellen op de markt omvat — om modelevaluaties uit te voeren, systeemrisico’s te beoordelen en te beperken, en ernstige incidenten mét mogelijke corrigerende maatregelen zonder onnodige vertraging te melden aan het Europese AI Office; sinds 2 augustus 2026 kan de Europese Commissie daar ook effectief boetes voor opleggen. Dat is precies het type informatie waarnaar Guidelight zocht en amper vond. Voor Vlaamse en Belgische ondernemingen die ChatGPT, Gemini of Claude inzetten, betekent dit dat de wettelijke meldplicht in de EU losstaat van wat een lab elders vrijwillig prijsgeeft — al blijft de handhaving, zoals eerder bleek, rechtstreeks bij de Europese Commissie liggen, niet bij een Belgische toezichthouder. Wie als bedrijf met deze modellen werkt, kan uit Guidelights rapport dus niet zomaar afleiden of zijn leverancier ook effectief aan die Europese meldplicht voldoet; dat blijft een aparte vraag.
Bronnen: Guidelight AI Standards · TechCrunch