De makers van ChatGPT en co vallen onder de EU-regels — en sinds augustus kunnen er boetes vallen

De bedrijven achter de grote AI-modellen — denk aan ChatGPT — vallen sinds 2 augustus 2025 onder specifieke Europese regels. Wie zo’n model al vóór die datum op de markt had, krijgt een overgangsperiode tot uiterlijk 2 augustus 2027 om eraan te voldoen. Aanbieders van zulke ‘algemene’ AI-modellen moeten technische documentatie bijhouden, informatie geven aan de ontwikkelaars die op hun model voortbouwen, een auteursrechtenbeleid voeren dat de EU-regels respecteert, en een publieke samenvatting publiceren van de data waarop hun model is getraind. Niet-Europese aanbieders moeten bovendien een vertegenwoordiger in de EU aanstellen. Voor de allergrootste modellen — die met een ‘systeemrisico’ — komen daar nog verplichtingen bij, zoals modelevaluaties, risicobeoordeling en cyberbeveiliging.

Sinds 2 augustus 2026 kunnen er ook boetes vallen. Voor de makers van algemene modellen geldt artikel 101: een boete tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet van het voorgaande boekjaar, als dat hoger is. Die boete kan alleen de Europese Commissie opleggen, niet een nationale toezichthouder, en alleen voor de inbreuken die dat artikel noemt: als de aanbieder opzettelijk of uit nalatigheid de regels schendt, een verzoek om documenten of informatie niet naleeft of onjuiste, onvolledige of misleidende informatie geeft, een door de Commissie gevraagde maatregel niet uitvoert, of de Commissie geen toegang geeft tot het model voor een evaluatie. Voor andere overtredingen gelden de boetes van artikel 99: tot 35 miljoen euro of 7% voor de verboden praktijken, tot 15 miljoen euro of 3% voor de inbreuken die artikel 99, lid 4 opsomt, en tot 7,5 miljoen euro of 1% voor het verstrekken van onjuiste, onvolledige of misleidende informatie aan aangemelde instanties of nationale bevoegde autoriteiten.

Wat betekent dit voor Vlaanderen en België?

Voor Belgische bedrijven die zelf AI inzetten, is dit meer dan een ver-van-je-bedverhaal. Wie een toepassing bouwt op zo’n algemeen model, heeft baat bij de verplichting voor modelmakers om documentatie te delen met wie erop voortbouwt: die helpt ontwikkelaars en ondernemingen om aan hún eigen regels te voldoen, bijvoorbeeld de transparantieverplichtingen van artikel 50 van de AI Act, die volgens artikel 113 van toepassing zijn sinds 2 augustus 2026. Wat dat voor Belgische organisaties betekent, schreven we eerder.