Vier Vlaamse ziekenhuizen testen AI die borstkankerbehandeling helpt voorspellen

Een AI-systeem, getraind op gegevens van meer dan 8.000 borstkankerpatiënten uit vier Vlaamse ziekenhuizen, kan bij de diagnose al voorspellen hoe goed een patiënte op chemotherapie zal reageren, meldt VRT NWS. AZ Delta, AZ Groeninge (Kortrijk), AZORG (Aalst) en ZAS (Antwerpen) testen het zogeheten Clinical Decision Support System (CDSS), ontwikkeld door RADar, het leer- en innovatiecentrum van AZ Delta.

Het systeem voorspelt drie dingen al bij de eerste diagnose: hoe de tumor zal reageren op chemotherapie, de kans op uitzaaiingen in de okselklieren, en hoe groot de tumor is — “dingen die we vandaag meestal pas later in het zorgtraject te weten komen,” zegt dr. Barbara Bussels van AZ Delta tegen VRT NWS. “Als we die informatie al op het moment van de diagnose hebben, kan dat helpen om beter in te schatten welke behandeling het meest geschikt is voor welke patiënt.” Ze benadrukt dat het niet de bedoeling is artsen te vervangen: “Het doel is niet om artsen te vervangen, maar om hen extra informatie te geven op het moment dat belangrijke behandelbeslissingen genomen worden.” Radiotherapeut Philip Poortmans van ZAS voegt daaraan toe dat AI patronen kan herkennen “die met het menselijk oog moeilijk of zelfs onmogelijk waarneembaar zijn.”

Sinds begin juni 2026 evalueren kankerspecialisten van de vier ziekenhuizen het systeem onafhankelijk van elkaar op historische patiëntendossiers, nog niet op live behandelbeslissingen. “We hopen het systeem over een jaar in te zetten in de praktijk,” zegt Bussels.

Wat betekent dit voor Vlaanderen en België?

Dit is Vlaams nieuws in de meest directe zin: vier Vlaamse ziekenhuizen die een AI-model testen dat RADar, het leer- en innovatiecentrum van AZ Delta, bouwde op hun gezamenlijke patiëntendata, met als doel minder onnodige of te zware behandelingen bij borstkanker. Dat meerdere ziekenhuizen hun data samenleggen, is zelf een deel van het verhaal: als een enkel ziekenhuis te weinig patiëntgevallen heeft om een betrouwbaar voorspellend model te trainen, is zo’n samenwerking tussen AZ Delta, AZ Groeninge, AZORG en ZAS de weg om er wel te komen.

Het traject waarin het systeem nu zit — eerst evalueren op historische dossiers voor het bij een echte patiënt wordt gebruikt — sluit aan bij wat de Europese AI Act van zulke toepassingen verwacht. Een CDSS voor kankerbehandeling is normaal gezien een medisch hulpmiddel onder de Europese MDR-verordening. Volgens juristenkantoor Timelex telt zo’n systeem als hoogrisicosysteem onder de AI Act wanneer aan twee voorwaarden samen is voldaan: het is een veiligheidscomponent van, of zelf, een product onder de harmonisatiewetgeving van bijlage I, zoals een medisch hulpmiddel, én dat product moet een conformiteitsbeoordeling door een derde partij ondergaan. Of dit systeem daaronder valt, hangt dus van die tweede voorwaarde af. De verplichtingen die aan die classificatie hangen, treden bovendien pas later in werking: voor hoogrisicosystemen die als veiligheidscomponent in een product zitten of die zelf zo’n product zijn, schoof de Digital Omnibus, in werking sinds 27 juli 2026, de startdatum naar 2 augustus 2028. Vanaf dan gelden eisen rond datakwaliteit bij de training, risicobeheer, en — cruciaal — menselijk toezicht, waarbij gebruikers de output moeten kunnen verifiëren zodat ze niet blind op het advies van het systeem varen. De vier ziekenhuizen testen het systeem dus in een venster waarin die eisen al bekend zijn maar nog niet afdwingbaar. Dat Bussels zelf benadrukt dat “het doel niet is om artsen te vervangen,” past bij die verplichting: de behandelkeuze blijft bij de arts, het model levert extra informatie aan. Met een verwachte tijdlijn van ongeveer een jaar voor de eerste effectieve inzet, is dit een project om te blijven volgen — niet alleen voor de vier ziekenhuizen zelf, maar voor de vraag hoe snel dit soort lokaal ontwikkelde medische AI ook elders in Vlaanderen navolging krijgt.