Federale regering krijgt nieuwe AI-strategie: minister Matz wil dat België 'de greep houdt' op kunstmatige intelligentie

Minister van Digitalisering Vanessa Matz (Les Engagés) heeft dinsdagavond een ontwerp van nieuwe nationale AI-strategie ingediend bij haar regeringscollega’s en bij de deelstaten, meldden RTBF en La Libre. “België heeft wel degelijk een convergentieplan uit 2022. Maar tussen 2022 en nu zitten we in een andere wereld”, zei Matz daarover tegen La Libre. Ondertussen gebruikt 42% van de Belgen generatieve AI en zet 34,5% van de Belgische bedrijven minstens één AI-toepassing in — cijfers waarmee België volgens de minister tot de koplopers van Europa hoort.

De strategie rust op vijf pijlers, aldus La Libre: een sterkere interfederale governance via een hervormd Strategisch Comité AI waarin voortaan ook de deelstaten zetelen; gerichte “sandboxes” om troeven om te zetten in economische groei; grotere strategische soevereiniteit via betere toegang tot data voor prioritaire projecten en een “soevereiniteitsrooster” voor overheidsaankopen van cloud- en AI-diensten; meer AI-kennis bij ambtenaren; en waarborgen voor betrouwbare AI, met onder meer een wetsvoorstel tegen niet-consensuele deepfakes van minderjarigen en een auteursrechtelijk vermoeden dat AI-gegenereerde content niet automatisch beschermd is, tenzij een voldoende menselijke bijdrage aantoonbaar is. Over afhankelijkheid van niet-Europese cloudspelers was Matz expliciet: “Het is gewoon niet mogelijk om te blijven afhangen van enkel Chinese of Amerikaanse oplossingen”, zei ze tegen La Libre, waarbij ze ook vraagtekens zette bij waar Microsoft precies data opslaat.

Een dag na de indiening, op woensdag, opende Matz de Belgische “AI Antenna”: een knooppunt dat bedrijven, onderzoekers en overheidsdiensten toegang geeft tot Europese rekencapaciteit, via een koppeling met de Duitse supercomputer Jupiter en de Finse Lumi AI. België investeert daar 5 miljoen euro in, aangevuld met 5 miljoen euro Europese middelen — samen 10 miljoen euro voor die toegang tot rekenkracht, meldt La Libre. Op de vraag of AI banen zal vernietigen, bleef Matz voorzichtig: die bredere kwestie blijft volgens haar open, al zag ze bedrijven eerdere ontslagrondes al terugdraaien.

Wat betekent dit voor Vlaanderen en België?

Voor Vlaanderen verandert er vooral iets aan de governance: door de hervorming van het Strategisch Comité AI krijgen de deelstaten voor het eerst formeel mee aan het stuur bij de federale AI-koers, in plaats van dat Vlaams beleid en federaal beleid los van elkaar lopen. De AI Antenna is voor Vlaamse bedrijven en onderzoeksinstellingen concreet: wie zelf geen budget heeft voor grootschalige rekenkracht, krijgt via dat knooppunt toegang tot Europese supercomputers als Jupiter en Lumi AI, een terrein waarop een land als België tot dusver geen eigen “AI Factory” binnenhaalde. Het aangekondigde soevereiniteitsrooster voor overheidsaankopen van cloud en AI sluit aan bij de kritiek die ICT-koepel Beltug al gaf op de Europese Cloud and AI Development Act, zoals we eerder schreven: ook zij drong aan op minder afhankelijkheid van niet-Europese cloudleveranciers. Belangrijk om niet te verwarren: deze strategie gaat over beleidscoördinatie en investeringen, niet over het toezicht op de AI Act zelf — daarvoor heeft België nog steeds geen toezichthouder aangeduid, zoals we eerder schreven.