AI-ondersteund artikel — automatisch opgesteld en gecontroleerd op feiten. Transparantiemelding conform artikel 50 van de EU AI Act.
Slimme AI-bril van Meta zorgt voor privacyklachten — ook in Brussel
Meta en EssilorLuxottica verkochten vorig jaar meer dan 7 miljoen slimme brillen. De snelle opmars voedt privacyzorgen — met een rechtszaak in Duitsland en een incident in Brussel als recentste voorbeelden.
Metas slimme brillen zijn niet langer een niche: Meta en brillenmaker EssilorLuxottica verkochten er vorig jaar wereldwijd meer dan 7 miljoen — meer dan het drievoudige van 2023 en 2024 samen, meldde EssilorLuxottica zelf begin dit jaar. Volgens Bloomberg-berichtgeving overleggen beide bedrijven intussen over een productiecapaciteit van 20 à 30 miljoen brillen per jaar. Die snelle opmars gaat gepaard met groeiende ongerustheid over wat de ingebouwde camera en microfoon precies opnemen, en wie dat kan zien zonder dat je het merkt, schrijft Ars Technica. Meta zou daarnaast “super sensing”-brillen testen die het waarschuwingslampje tijdens opname uitschakelen.
Uit onvrede daarover ontstond een eigen markt van detectie-apps: Nearby Glasses (2,99 dollar, voor iOS en Android) haalde intussen meer dan 100.000 downloads, en de deze maand gelanceerde app Zuckoff belooft slimme brillen in de buurt te herkennen. “Ik kan er iets aan doen, dus laten we dat doen”, zegt Zuckoff-maker Pawel Szydlowski tegen Ars Technica. EFF-technoloog Cooper Quintin nuanceert meteen: “Er zijn andere zorgen dan enkel zonder je medeweten gefilmd worden” — hij wijst daarbij op wat er nadien met de beelden gebeurt: opslag, moderatie en verder misbruik.
De ongerustheid beperkt zich niet tot de Verenigde Staten. Half augustus stapte de Duitse mensenrechtenorganisatie HateAid naar de rechter om de verkoop van Metas Wayfarer Gen 2-bril — met ingebouwde camera, microfoon en spraakassistent — te laten verbieden bij Meta zelf, brillenmerken Ray-Ban en Oakley, en verschillende Duitse optiekketens, meldde VRT NWS op 13 augustus. Ook in België klonk er al politieke reactie: minister van Digitalisering en Privacy Vanessa Matz nam in mei contact op met het Europees Comité voor gegevensbescherming om het debat over de risico’s op gang te trekken. “Het is niet omdat een technologie het mogelijk maakt om iedereen, overal en altijd te filmen, dat dit sociaal aanvaardbaar is”, zei ze daarover tegen VRT NWS.
Wat betekent dit voor Vlaanderen en België?
Dat het geen hypothetisch risico is, bleek eerder al in Brussel: daar werd een vrouw gevolgd tot aan haar voordeur door een man met een slimme bril, die nadien beelden van haar online terugvond, meldde VRT NWS. Wie zich zo geviseerd voelt, kan in België terecht bij de politie of bij de Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA), de Belgische toezichthouder voor privacy — dat maakt de klachtroute voor onrechtmatig filmen alvast duidelijker dan de AI Act-transparantieregels, waarvoor België nog altijd geen aparte toezichthouder heeft aangeduid. Het probleem zit daarbij minder in een leemte in de regelgeving dan in de vaststelling: een bril die nauwelijks van een gewoon montuur te onderscheiden is, maakt het voor omstanders quasi onmogelijk om te zien wanneer iemand gericht filmt — precies het punt dat minister Matz aankaartte. Voor Vlaamse winkels, scholen en horecazaken die overwegen dragers van zulke brillen te weren, is de Duitse rechtszaak tegen Meta, Ray-Ban en Oakley een testcase om te volgen: legt een rechter daar de verkoop effectief aan banden, dan kan dat de discussie ook in België versnellen.
Bronnen: Ars Technica · VRT NWS · UploadVR · Europese Commissie — Market surveillance authorities under the AI Act