Waarom persoonlijke AI-wearables van Meta en Qualcomm vastlopen in Europa

Qualcomm en Meta willen dat draagbare toestellen — brillen, oordopjes en de nieuwe Muse Charm van Meta, een sleutelhanger met microfoons — voortdurend meekijken of meeluisteren met wat jij ziet en hoort, om daar met AI mee aan de slag te gaan. Het probleem zit niet in de techniek, maar in het toestemmingsmodel erachter: jij vinkt akkoord af bij de installatie, maar iedereen die je nadien tegenkomt op straat, in een winkel of aan de telefoon, deed dat niet. Precies daar loopt “personal AI” in Europa vast, meldt ITdaily.

Dat botst intussen op meerdere juridische regels tegelijk. De eerste is de AVG. Het Europees Hof oordeelde al in 2014, in het arrest-Ryneš, dat wie de openbare ruimte filmt niet onder de huishoudelijke uitzondering valt en zelf verwerkingsverantwoordelijke wordt. De Hamburgse privacytoezichthouder paste dat op 10 september toe op Meta’s Ray-Ban-brillen: herkenbaar filmen van omstaanders is volgens Hamburg op zeldzame situaties na niet toegestaan als het opnamelampje in essentie onzichtbaar is, want dan werkt noch toestemming, noch een gerechtvaardigd belang als rechtsgrond. Het EDPB (European Data Protection Board) oordeelde daarnaast dat het herkennen van een spreker aan zijn stem geldt als biometrische verwerking, waarvoor uitdrukkelijke toestemming nodig is: een functie als Qualcomms Personal Scribe, die bijhoudt wie wat zei, identificeert daarmee mensen die niet wisten dat dit gebeurde. En de AI Act verbiedt sinds 2 februari 2025 aan aanbieders en gebruiksverantwoordelijken om AI-systemen voor emotieherkenning op de werkvloer of in het onderwijs aan te bieden of te gebruiken, op medische en veiligheidstoepassingen na.

Wat betekent dit voor Vlaanderen en België?

Wat Hamburg besliste, is geen Duitse eigenaardigheid: de toezichthouder paste de AVG toe zoals het Europees Hof ze in het arrest-Ryneš uitlegde, en dat is een Europese redenering. Wie hier met een slimme bril omstaanders herkenbaar filmt, staat voor dezelfde vraag: dat valt niet onder de huishoudelijke uitzondering, en wie filmt, wordt zelf verwerkingsverantwoordelijke. Het verbod op emotieherkenning op de werkvloer en in het onderwijs staat in de AI Act zelf.

Voor België komt daar volgens ITdaily nog het strafrecht bij: het opnemen van een niet-openbaar gesprek waaraan je niet deelneemt, is hier een misdrijf. Voor Vlaamse winkels, kantoren en scholen die overwegen dragers van zulke toestellen te weren of te reglementeren — zoals we eerder schreven over de privacyzorgen rond Meta’s slimme bril — is dat het vertrekpunt: het akkoord dat de drager bij de installatie gaf, dekt alleen de drager zelf, niet de klant, de collega of de leerling die hij tegenkomt.