Europese Commissie steunt eerste groot AI-project, met België als partner

De Europese Commissie heeft haar steun uitgesproken voor het ontwerp van het eerste “Important Project of Common European Interest” (IPCEI) rond artificiële intelligentie, meldde ze op 16 september 2026. Negentien lidstaten werkten het project samen uit, met Duitsland als coördinator: Oostenrijk, België, Kroatië, Estland, Finland, Frankrijk, Duitsland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Luxemburg, Nederland, Polen, Roemenië, Slovakije, Slovenië, Spanje en Zweden. Het IPCEI-statuut is een uitzonderingsregeling binnen het Europese staatssteunrecht waarmee lidstaten gezamenlijk grensoverschrijdende projecten mogen financieren die de Commissie als strategisch voor heel Europa erkent. Volgens de Commissie moet dit project “een reeks gedecentraliseerde en gemeenschappelijk toegankelijke AI-diensten” opleveren, over de volledige AI-waardeketen heen: van reken- en compute-infrastructuur tot industriële toepassingen.

Elf van de negentien betrokken lidstaten kondigden aan dat ze staatssteun zullen toekennen aan de directe deelnemers aan het project, en beginnen die steun vanaf september 2026 voor te notificeren bij de Commissie — een verplichte stap voordat staatssteun effectief mag worden toegekend. Welke landen tot die elf behoren en welke bedrijven of onderzoeksinstellingen als directe deelnemer zijn geselecteerd, maakte de Commissie in dit bericht niet bekend. Het project sluit aan bij het bredere beleidskader van de Commissie: het AI Continent Action Plan, de Apply AI-strategie en de voorgestelde Cloud and AI Development Act. De Commissie beoordeelt de voorgestelde projecten nu verder op de gebruikelijke IPCEI-criteria rond geschiktheid en verenigbaarheid, voor ze definitief staatssteun kunnen ontvangen.

Wat betekent dit voor Vlaanderen en België?

België staat met naam op de lijst van de negentien lidstaten die dit IPCEI mee ontwierpen — dit is dus geen internationaal dossier dat we hier moeten binnenbrengen, het is al Belgisch beleid. Of België ook bij de elf lidstaten hoort die staatssteun toekennen, en welke Belgische bedrijven, universiteiten of onderzoekscentra als directe deelnemer worden geselecteerd, maakte de Commissie in dit bericht niet bekend; dat wordt pas duidelijk in een latere fase van het traject.

Het project past wel in een lijn die we eerder volgden: de roep van ICT-koepel Beltug om via de Cloud and AI Development Act minder afhankelijk te worden van niet-Europese cloud- en AI-aanbieders, en de manier waarop een speler als Dropsolid AI zich al positioneert als Europees alternatief. Een IPCEI rond AI-compute en gedecentraliseerde AI-diensten is een volgende stap in diezelfde ambitie, ditmaal via gezamenlijke staatssteun in plaats van regelgeving. Voor Vlaamse en Belgische spelers in AI-infrastructuur en -toepassingen wordt het traject dus interessant om te volgen: welke nationale oproep tot kandidaatstelling het Belgische niveau organiseert, en of Vlaamse instellingen daar een plaats in krijgen, is op dit moment nog niet bekend.